Malarstwo Ryha Paprockiego

Malarstwo Ryha Paprockiego

Malarstwo Paprockiego cechuje niespotykany indywidualizm wypracowany na drodze eksperymentu i długoletnich poszukiwań artysty. Znaczący wpływ na twórczość Paprockiego wywarły zarówno studia architektury jak i malarstwa oraz wzajemne przenikanie się tych kierunków.
Otworzyły one nowy obszar eksperymentowania artysty z obrazem koncentrujący się na ekspresyjnym zestawieniu kształtu, linii, koloru i struktury obrazu.
Swoiste znaczenie w malarstwie Paprockiego odgrywają znaki i symbole podstawowe, nazywane przez niego „archetypami”. Archetypami akceptowanymi przez Paprockiego są: trójkąt, kwadrat (prostokąt) i koło. Sięgając po te elementy artysta porządkuje je najpierw koncepcyjnie w odniesieniu do określonych struktur geometryczno – matematycznych na zasadzie swoistego, znanego jedynie autorowi alfabetu.
Istotnym dla artysty staje się rozdysponowanie i uporządkowanie tych znaków w oparciu o tło obrazu oraz wybór kluczowego miejsca dla elementu zasadniczego w stosunku do całej reszty. Na obrazach Paprockiego pojawiają się z reguły trzy archetypy (elementy), artysta bowiem uważa, że dwa nie wystarczają do zbudowania architektonicznej formy, a wręcz proszą się o ten trzeci. Rytm w sensie architektonicznym wymaga trzech elementów. W sensie matematycznym odpowiada to ciągowi, który również definiowane są przez trzy wyrazy. Uporządkowany przez artystę zbiór i multiplikacja tychże elementów w różnych skalach i konfiguracjach sprawia, że na obrazach pojawia się „rytm” bezpośrednio odwołujący się do emocji widza. Te zwielokrotnione podziały rytmiczne, pozornie tkwiące w ukryciu i niezauważalne na pierwszy rzut oka wypełniają cały obraz i budują niewiarygodną strukturę działającą w sposób nieograniczony na wyobraźnię każdego odbiorcy.
Paprocki dokonuje niebywałego i perfekcyjnego zestawienia emocjonalnego stanu swojego umysłu oraz wyważonej koncepcji malarstwa intelektualnego i intelektualnych przemyśleń. Stąd też ascetyczne prace artysty są tak pełne swoistego, wewnętrznego życia.
Ascetyzm obrazów Paprockiego bierze się również stąd, że twórca dąży do ograniczenia koloru. Artysta dokonując powolnej i zamierzonej redukcji gamy kolorów koncentruje się na badaniu przyczynowości i związków pomiędzy kolorem, a przestrzenią. Subtelność w operowaniu kolorem i sterylność obrazów Paprockiego zostają zrównoważone przez rozbudowaną materię obrazu. Wykorzystanie struktury samej materii przetwarza się na grubość Jego prac. Nie ma obrazu, który by nie posiadał złożonej strukturalności, wpływającej na pojawienie się mini reliefów.
W niektórych nadanie elementu strukturalnego doprowadziło do stworzenia prac wzbogaconych o czynnik ruchu. Malarstwo swoje artysta określa jako abstrakcjonizm strukturalny lub strukturalizm.
Na Paprockiego działa samo wyobrażenie tej materii, stąd też szkice, które wcześniej wykonuje są jedynie próbą określenia jego stanu umysłu, zdefiniowania tematu oraz zarysu projektu kompozycji obrazu w dłuższym przedziale czasowym. Nie oznacza to jednak, że artysta w kolejnych etapach procesu twórczego pozwala sobie na dowolność i przypadkowość. Paprocki potrafi na podstawie ogólnego szkicu przewidzieć końcowy efekt, jest bowiem twórcą niezwykle zdyscyplinowanym i konsekwentnie zorientowanym na finalny produkt swojej pracy.
W obrazach artysty można zauważyć dwie tendencje kompozycyjne; pierwsza to taka, aby skupić całą kompozycję i energię do wewnątrz – nazwana przez autora „impresyjną”, – druga – nazwana przez autora „ekspresyjną”, która atakując otoczenie i przestrzeń na zewnątrz niejako wyprowadza formę poza ramy obrazu. Wybieganie poza formalny gest twórczy jest odpowiedzią artysty na potrzebę wypełniania coraz to większej przestrzeni operacyjnej.

Paprocki bardzo odpowiedzialnie traktuje odbiorców swoich obrazów. Według artysty sztukę definiuje tzw. triada pojęć. Jej obiektami są: sam twórca, jego zamysł i intelektualne założenie, drugim jest medium – inaczej obraz, trzecim natomiast jest odbiorca. Dla Paprockiego obraz jest jedynie świadectwem pracy twórcy, a pojęcie sztuki wyznacza dopiero kontakt pomiędzy artystą i widzem za pośrednictwem dzieła. Stąd też twórca nie może tworzyć wyłącznie dla siebie, ani też wyłącznie dla widza, stąd też w relacjach: artysta – obraz – widz, – sztuka nabiera nowego znaczenia.
W tym związku Paprocki osiąga niebywałe porozumienie i wielopłaszczyznowy kontakt emocjonalny z widzem. Jego czyste i klarowne obrazy uruchamiają u odbiorców niespotykane pokłady wyobraźni, między innymi dlatego, że ich opis wymyka się jednoznaczności.
Matematyczna, pozornie chłodna konsekwencja obrazów artysty przyciąga uwagę widza i wywołuje u niego stan skupienia i koncentracji. Ta początkowa faza obcowania z pracami artysty jest punktem wyjścia i jednocześnie wejścia w pasjonujący labirynt odkrywania kolejnych płaszczyzn i podziałów. Nowe obszary poznawania działają na widza w sposób nieświadomy i ku jego zaskoczeniu wymykają się z pod własnej kontroli.
Malarstwo Paprockiego urzeka odbiorców, – jest odpowiedzią na potrzeby współczesnego człowieka; – monochromatyczne i stonowane prace artysty niosą w sobie wyciszenie, a ich wielowymiarowość i energia skłania do intelektualno- emocjonalnych przeżyć i wzruszeń.

Grażyna Śliwińska
Kraków, listopad 2002